Diagnostyka laboratoryjna – informacje dla właściciela

Chcesz wykonać badania laboratoryjne u swojego pupila? W gabinecie CYMWET masz taką możliwość. W tym krótkim poradniku dowiesz się jakie znaczenie mają badania krwi w procesie diagnostycznym, a także jak przygotować swojego zwierzaka do planowanego badania.

Co to są badania laboratoryjne?

Badania laboratoryjne to grupa badań, której zadaniem jest ocenianie składu oraz innych właściwości prób pobranych od pacjenta. Od zwierząt pobieramy najczęściej krew, mocz lub kał. Badania te są bardzo ważnym narzędziem diagnostycznym i bardzo często ułatwiają postawienie ostatecznej diagnozy.

Podstawowe rodzaje badań laboratoryjnych

Skoro powiedzieliśmy już czym zajmuje się diagnostyka laboratoryjna warto wspomnieć o tym jakie badania można wykonać na podstawie poszczególnych próbek. Jest ich bardzo dużo, dlatego wymienimy najważniejsze z nich.

krwi zwierzęcia najczęściej wykonuje się tak zwane badania podstawowe czyli morfologię krwi, koagulogram, czyli m.in. badanie jakości krzepnięcia krwi oraz chemię kliniczną potocznie zwaną biochemią. W moczu można zdiagnozować kryształy mogące świadczyć o kamicy dróg moczowych, a także bakterie, komórki zapalne, białko czy krew. Kał zwierząt jest badany w kierunku obecności w nim pasożytów, czy wirusów, a także krwi utajonej lub resztek pokarmowych.

Oprócz ogólnych badań istnieje też możliwość wykonania bardziej ukierunkowanej diagnostyki u zwierząt, do której należy m.in. diagnostyka:

  • konkretnych infekcji (np. boreliozy),
  • hormonów (m.in. hormonów tarczycy, czy hormonów płciowych aby sprawdzić, czy zwierzę jest gotowe do krycia),
  • serologiczna (np. w celu oceny ilości przeciwciał po szczepieniu na wściekliznę),
  • cukrzycy,
  • stężenia leków we krwi,
  • genetyczna (np. wykrywanie chorób dziedzicznych),
  • alergii.

Próby można pobierać też z innych materiałów niż krew, mocz, czy kał. Przykładem może być dermatologia, w której pobiera się np. zeskrobiny ze skóry lub  materiał metodą scotch test i ocenia materiał pod mikroskopem.

Do oceny laboratoryjnej można też wykorzystać wycinki narządów (jest to tak zwana biopsja), czy wykonane przy pomocy specjalnego sterylnego wacika wymazy, na których podstawie można ocenić m.in. fazę cyklu rujowego ( wymaz z pochwy), obecność nieprawidłowych komórek (np. nowotworowych), czy stwierdzić obecność drobnoustrojów (np. wymaz z jamy ustnej, ucha). Wymaz może też zostać wykorzystany do posiewu mikrobiologicznego. Jest to badanie, w czasie którego na bazie pobranego materiału w warunkach laboratoryjnych hoduje się drobnoustroje zawarte w tym materiale. Dzięki temu można ocenić jaki drobnoustrój powoduje infekcję, a także jakimi antybiotykami można go zwalczyć (jest to tak zwany antybiogram).

Jak lekarz interpretuje wyniki badań?

Wyniki badań mogą jednoznacznie wskazywać diagnozę (np. badania mikrobiologiczne, serologiczne) lub wymagać interpretacji przez lekarza (np. badanie morfologiczne krwi). Jak wygląda interpretowanie badań? Przyjrzyjmy się temu na przykładzie badania morfologicznego krwi. W poniższej tabeli przedstawiono kilka najprostszych parametrów morfologicznych krwi kocurka o imieniu Dyzio:

Diagnostyka laboratoryjna - wyniki

Właścicielka Dyzia Pani Nina poinformowała lekarza, że jej kot kilka dni wcześniej wyszedł z domu i wrócił po dwóch dniach. W czasie badania Dyzia stwierdzono ranę powstałą prawdopodobnie w wyniku pogryzienia przez innego kota. Lekarz wykonał więc badanie kliniczne oraz badanie morfologiczne krwi na życzenie Pani Niny. Czy wiesz co wykazało badanie krwi?

Krwinki białe (WBC) są strażnikami naszego organizmu. Walczą z drobnoustrojami i nie dopuszczają do rozwoju choroby, a jeżeli już taka się pojawi zwalczają ją. Ilość krwinek białych we krwi to podstawowy parametr spośród wszystkich parametrów białokrwinkowych. U Dyzia jest on podniesiony, co świadczy o mobilizacji układu odpornościowego. Dzieje się tak w momencie zachorowania. Możemy więc wywnioskować, że Dyzio walczy z infekcją, prawdopodobnie powstałą w wyniku pogryzienia.
Inne parametry białokrwinkowe to m.in: ilość limfocytów, ilość neutrofili oraz ich typ, ilość bazofili i eozynofilii.

Krwinki czerwone (RBC) to przenośniki tlenu. Dzięki nim tlen, który wdychają zwierzęta jest dostarczany nawet do najmniejszych i najbardziej oddalonych części ich ciała. Niski poziom czerwonych krwinek (erytrocytów) może świadczyć o anemii spowodowanej np. utratą krwi w wyniku urazu lub pogryzienia. Do innych parametrów czerwonokrwinkowych należy m.in.: stężenie hemoglobiny, średnia objętość komórek (MCV), średnia masa hemoglobiny w krwince (MCH), średnie stężenie hemoglobiny w krwince (MCHC).

Hematokryt (HCT) ten parametr określa stosunek płynnej frakcji krwi do elementów morfotycznych czyli białych i czerwonych krwinek oraz płytek krwi. Niski hematokryt może wskazywać np. na anemię w wyniku krwawienia tak jak w tym przypadku.

Płytki krwi (PLT) płytki krwi są jednym z czynników uczestniczących w procesie krzepnięcia i tamowania krwawień. Ich niska ilość może być notowana w chorobach autoimmunologicznych, a wysoka np. przy chorobach nowotworowych. U Dyzia ten parametr mieści się w granicach normy dlatego nie jest przydatny diagnostycznie.

Na podstawie powyższej analizy możemy dojść do wniosku, że badanie krwi potwierdziło wstępne przypuszczenie pogryzienia Dyzia przez innego kota.

Jak wykonuje się badania?

Pierwszym krokiem jest pobranie próby. Jest ono wykonywanie w gabinecie (wymaz, pobranie krwi) lub przez właściciela w domu (mocz, kał). Kolejnym krokiem jest wykonanie analiz:

  • w specjalnych analizatorach,
  • przy użyciu zaawansowanych metod laboratoryjnych np. PCR, immunohistochemia,
  • pod mikroskopem (cytologia, kał, badania dermatologiczne, tzw. morfologia manualna),
  • przy pomocy testów paskowych, szybkich testów diagnostycznych.

KOMPENDIUM WŁAŚCICIELA

Cieszymy się, że przeczytałeś powyższy artykuł, ale najważniejsze informacje masz dopiero przed sobą. To tutaj dowiesz się najważniejszych dla Właściciela rzeczy dotyczących badań laboratoryjnych. Zaczynamy!

Jak pobrać próbkę kału do badania?

Kał do gabinetu dostarczamy w specjalnych pojemnikach (kałówkach). Można je kupić w aptece. Są to pojemniczki z wieczkiem i specjalną plastikową łyżeczką, którą można pobrać próbkę.

W celu wykrycia pasożytów zaleca się pobranie trzech prób w trzy kolejne dni. Jest to ważne ponieważ pasożyty wydalają jaka okresowo i dlatego badanie jest bardziej wiarygodne. Jedna próba powinna mieć wielkość orzecha laskowego. Próbę pobieramy z wnętrza stolca, aby uniknąć zanieczyszczenia ze środowiska i sfałszowania wyniku. Najwięcej jaj pasożytów znajduje się w jego końcowej zwężonej części dlatego zaleca się wybranie tego odcinka. Taki kał przechowujemy w lodówce (może być ta w gabinecie jeżeli nie chcemy do tego celu wykorzystać własnej 🙂 ).

Jeżeli chcemy zbadać enzymy trawienne w celu wykrycia niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki (badanie wydajności trypsyny w kale) należy kał dostarczyć do gabinetu niezwłocznie po oddaniu stolca przez zwierzę! Nie wkładamy go też do lodówki.

Jak pobrać próbkę moczu do badania od psa?

W przypadku psów najlepiej jest to zrobić na spacerze. Wcześniej zaopatrzamy się w pojemniczek na mocz z apteki. Najlepiej pobrać mocz ze środkowego strumienia ale umówmy się, że w przypadku naszych czworonogów sam proces jest karkołomny J Spróbujmy zrobić to jak najszybciej, by zwierzak nie zorientował się co robimy. Mocz należy dostarczyć niezwłocznie do badania.

Jak pobrać próbkę moczu do badania od kota?

Właściciele kotów mają nieco utrudnione zadanie. Najpierw trzeba dokładnie umyć i osuszyć kuwetę. Następnie wypełniamy ją specjalnym żwirkiem do pobierania prób moczu albo szarym papierem toaletowym lub ręcznikami papierowymi nie zapachowymi i niebarwionymi. Jeżeli zwierzę się załatwi, mocz zlewamy do pojemnika zakupionego w aptece (tzw. moczówka).

Pamiętajmy, że przy postępowaniu z moczem i kałem psów należy zachować podstawowe zasady higieny! Pobieranie próbek najlepiej wykonywać w rękawiczkach lateksowych, a później dokładnie umyć ręce. Wiele chorób psów i kotów jest groźnych również dla ludzi. Jeżeli masz zaburzenia odporności lub jesteś w ciąży lepiej nie pobieraj próbek samodzielnie.

Badania krwi – kiedy wyniki badań będą niewiarygodne?

  • Jeżeli nakarmimy zwierzę. Przez 12 godzin przed pobraniem krwi zwierzę nie powinno być karmione,
  • Jeżeli zapewnimy mu nadmierny wysiłek fizyczny. Niektóre parametry np. kreatynina, mleczany, czy glukoza wzrastają po nadmiernym wysiłku fizycznym, co może uniemożliwić prawidłową interpretację wyników badań,
  • Jeżeli będziemy podawać zwierzęciu zbyt tłuste jedzenie. Należy ograniczyć podawanie karmy bogatej w tłuszcz na 24 godziny przed badaniem poziomu cholesterolu oraz próbami wątrobowymi,
  • Jeżeli wybierzemy się na badanie o złej porze. Ma to znaczenie w przypadku niektórych hormonów wykazujących dobowe wahania stężenia we krwi. Jest to głownie kortyzol- hormon stresu odpowiedzialny za wiele przemian metabolicznych. Jego najwyższy poziom jest notowany rano między 6:00, a 10:00 oraz po południu między 16:00, a 20:00 i właśnie w tych godzinach powinno się pobrać krew w celu wykazania jego stężenia.